Gaël Segalen: Οι τελετουργίες της διαφάνειας


Χρειάστηκε να ακούσω το Sofia Says (Coherent States, 2019), το τρίτο solo album της Gaël Segalen (aka IhearU), πολλές φορές προτού νιώσω έτοιμος κατ’ ελάχιστο ώστε να γράψω αυτές τις γραμμές. Η αλήθεια είναι ότι οι πρώτες ακροάσεις πήγαν στράφι. Φυλλομετρώντας κανείς με διαγώνιο τρόπο την ιστορία των field recordings ενδέχεται να αποκομίσει την εντύπωση ότι πρόκειται για ηχογραφημένο υλικό που εστιάζει στην απόλυτη αξία του ήχου, για ένα είδος συμπιλήματος των ηχητικών μηχανισμών διαμέσου των οποίων δύναται να καταγραφεί και να αναμεταδοθεί η ηχητική αντικειμενικότητα. Μια πιο προσεκτική εξέταση των δεδομένων ωστόσο ανατρέπει αυτήν την πρώτη εντύπωση καθώς η τεχνική διαδικασία της ηχογράφησης καθαυτή δεν μπορεί παρά να αποτελεί μια εκτροπή (αν όχι μια διαταραχή) από τη φυσική κατάσταση των ηχητικών συμβάντων. Αυτό είναι κάτι που άργησα (ατυχώς) να καταλάβω αλλά η Γαλλίδα συνθέτρια και ακτιβίστρια (με αυτή τη σειρά μάλλον) φαίνεται να γνωρίζει πολύ καλά.

Στα δικά μου απαίδευτα αυτιά το Sofia Says (όπως και οι δύο προηγούμενες δουλειές της Segalen, τις οποίες άκουσα με αντίστροφη χρονική σειρά) είναι ένα μουσικό έργο που παίζει με τα πρότυπα της κοινής αντίληψης. Τα πρότυπα αυτά (ή, για να μην κρυβόμαστε, οι κανόνες) μπορούν να θεωρηθούν εμπειρικής προέλευσης και να παρουσιαστούν ως το απόσταγμα της ατομικής ή συλλογικής μνήμης. Στην πραγματικότητα όμως, μας λέει η Segalen, η διαμόρφωσή των κανόνων οφείλεται σε άλλους συναισθηματικούς παράγοντες που δεν έχουν να κάνουν με την παρατήρηση. Ο τρόπος δηλαδή που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο (φυσικό ή τεχνητό), ο οποίος μας περιβάλλει, είναι αποτέλεσμα μιας μακράς σειράς αθέλητων παραμορφώσεων κατασκευασμένων από το άθροισμα των πιο ευνοϊκών παρατηρήσεων.

Παραδέχομαι πως μου είναι δύσκολο να αντισταθώ στο αγαπημένο παιχνίδι των αναφορών (λογοτεχνικών και μη). Αυτή τη φορά όμως το δεκανίκι της διακειμενικότητας είναι ίσως περισσότερο απαραίτητο από ποτέ για να συνομιλήσουμε ισότιμα με ένα ερμητικό μουσικό έργο γεμάτο από εκλεκτικούς ιδιωματισμούς ελεύθερης έκφρασης. Προτού, λοιπόν, βιαστικά απορρίψουμε το Sofia Says ως ένα ακόμα άψυχο noise album που ομφαλοσκοπεί γύρω από την ιδέα ότι υπάρχει ποικιλία στην επανάληψη ας θυμηθούμε τον Jean Baudrillard: «Υπάρχει ένας κομματιαστός απο-πολλαπλασιασμός του σώματος (του σεξ, του αντικειμένου, της επιθυμίας): κοιταγμένα από πολύ μικρή απόσταση, όλα τα σώματα, όλα τα πρόσωπα μοιάζουν ίδια. …Ο συμφυρμός της λεπτομέρειας, η μεγέθυνση και διόγκωση με το ζουμάρισμα: αυτό είναι που παίρνει αξία σεξουαλική. Η υπερβολή της κάθε λεπτομέρειας μας γοητεύει, παράλληλα με την υποδιαίρεση, τη σειραϊκή αναπαραγωγή της ίδιας λεπτομέρειας. …Η επιθυμία μας επιδιώκει αυτές τις νέες κινητικές, αριθμητικές, κομματιαστές, τεχνητές και συνθετικές εικόνες, επειδή αυτές διαθέτουν τον μικρότερο προσδιορισμό.» (Οι τελετουργίες της διαφάνειας από το «Η έκσταση της επικοινωνίας»)

Στην καρδιά των έργων της Gaël Segalen, κρυμμένη κάτω από την ξεφτισμένη reel-to-reel παραγωγή, τη σποραδική ποπ ευαισθησία και τα θραύσματα μιας βαθιάς ηχητικής πιστότητας, φαίνεται να εδρεύει η παραδοχή πως είναι στη μοίρα των επιτυχημένων ιδεών (αυτών δηλαδή που μοιάζουν πιο αληθινές από τις υπόλοιπες) να υπόκεινται σε μεγαλύτερη σύγχυση. Ας ακούσουμε όσο περισσότερο (και όσοι περισσότεροι) μπορούμε το Sofia Says για να τη διαψεύσουμε τουλάχιστον ως προς αυτό.



#GaëlSegalen #SofiaSays #CoherentStates