Lead Belly: the hard name of a harder man

Woodie Guthrie


Ο Huddie William Ledbetter γεννήθηκε στη Λουιζιάνα των ΗΠΑ, πιθανώς γύρω στο 1888 (κατ' άλλη εκδοχή το 1885). Η οικογένειά του μετακόμισε στο Τέξας όταν αυτός ήταν 5 ετών. Εκεί έμαθε το πρώτο του όργανο, το ακορντεόν, ενώ αργότερα συνέχισε με τη δωδεκάχορδη κιθάρα. Στην ηλικία των 21 ετών ξεκίνησε να ταξιδεύει στις νοτιοδυτικές πολιτείες προσπαθώντας να βιοποριστεί ως μουσικός και εργάτης στις βαμβακοφυτείες.

Παρότι δεν έχει εξακριβωθεί, φαίνεται ότι το ψευδώνυμο Lead Belly το απέκτησε στη φυλακή, όπου τον οδηγούσε συχνά ο εκρηκτικός χαρακτήρας του (lead belly: κοιλιά από μολύβι).Κάποιες πηγές το αποδίδουν στην ατσάλινη δύναμή του, ενώ αλλού υποστηρίζεται ότι το απέκτησε χάρη στο δυνατό στομάχι του που του επέτρεπε να καταναλώνει τόνους moonshine. Υπάρχει μάλιστα και η φήμη ότι προέκυψε αφού έφαγε μια σφαίρα στην κοιλιά και επέζησε.

Φωτογραφία του περιοδικού LIFE τον Απρίλιο του 1937 στο άρθρο με τίτλο "Bad Nigger Makes Good Minstrel"

Το 1918 βρέθηκε στην αγροτική φυλακή του Τέξας γιατί σκότωσε ένα συγγενή του κατά τη διάρκεια ενός καβγά για μια γυναίκα. Εκεί ένας κρατούμενος τον τραυμάτισε στο λαιμό με μαχαίρι (μάλιστα λέγεται ότι το μαντήλι το οποίο συχνά βλέπουμε στις φωτογραφίες του το φορούσε για να καλύψει το σημάδι) και ο Lead Βelly αντεπιτέθηκε και παραλίγο να τον σκοτώσει. Το 1925 αφέθηκε ελεύθερος μετά από χάρη που του απένειμε ο κυβερνήτης Pat Morris Neff, εκτιμώντας το τραγούδι που έγραψε και απηύθυνε σε αυτόν, παρακαλώντας να τον ελευθερώσει.

Ο Lead Belly και John Lomax στη φυλακή της Λουιζιάνα

Κάποια χρόνια μετά συνελήφθη ξανά και καταδικάστηκε για απόπειρα ανθρωποκτονίας, πάλι σε καβγά, αυτή τη φορά με έναν λευκό άντρα. Στις φυλακές της Λουιζιάνα, όπου εκτιούσε την ποινή του, τον ανακάλυψε το 1933 ο μουσικολόγος John Lomax μαζί με τον γιo του και επίσης μουσικολόγο Αlan, οι οποίοι ταξίδευαν στον Νότο προκειμένου να καταγράψουν ανέκδοτα φολκ τραγούδια για τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. Αξίζει να επισημανθεί ότι ο John Lomax ήταν από τους πρώτους μουσικολόγους που ανέδειξαν την αξία των φολκ τραγουδιών και που τα ηχογράφησαν, έχοντας οξυδερκώς αντιληφθεί ότι οι φυλακές του νότου ήταν από τα καλύτερα μέρη για την έρευνα του.

Η περίπτωση βέβαια του Lead Belly ήταν ξεχωριστή. Εντυπωσιασμένοι οι Lomax ξαναγύρισαν τον επόμενο χρόνο, το 1934, για να συνεχίσουν τις ηχογραφήσεις. To έτος εκείνο ο κυβερνήτης Oscar K. Allen απένειμε χάρη στον Lead Belly μετά από σχετικό αίτημα που υπέβαλαν οι Lomax και καθώς ο μουσικός είχε εκτίσει ήδη το μίνιμουμ της ποινής του και είχε επιδείξει καλή διαγωγή. Οι Lomax υποστήριζαν ότι ο κυβερνήτης έκανε δεκτό το αίτημά τους επειδή εντυπωσιάστηκε όταν άκουσε ηχογραφημένο το Goodnight, Irene.

Νέα Υόρκη, 1940.

Το 1935 ο Lead Belly, με τη βοήθεια των Lomax, βρέθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου ξεκίνησε τη μουσική του καριέρα ως “the convict who sang his way out of prison”. Αντανακλώντας την κουλτούρα των αφροαμερικανών του νότου που στηλίτευε τον ρατσισμό των λευκών και χάρη στο ιδιαίτερο στυλ του, η μουσική του συνάντησε μεγάλη επιτυχία στο ακροατήριο των νεϋορκέζων αριστερών. Το κομμάτι "Bourgeois Blues" αναφέρεται στην εξευτελιστική εμπειρία που έζησε στη Washington όπου, λόγω του χρώματός του, δεν γινόταν αποδεκτή η διαμονή του στα καταλύματα των λευκών (Me and my wife went all over town/And everywhere we go, people turned us down/Lord, in a bourgeois town (...)/Well, them white folks in Washington they know how/To call a colored man a nigga just to see him bow (...)/ Tell all the colored folks to listen to me/Don't try to find you no home in Washington DC/'Cause it's a bourgeois town/Ooh, a bourgeois town/I got the bourgeois blues and I'm gonna spread the news).Ενδιαφέρον επίσης έχει το κομμάτι Mr Hitler (1942) παρατηρεί ότι ο Hitler διώχνει τους Εβραίους από τα σπίτια τους ("takes the Jews out of their homes") και τραγουδά "Hitler says if God rule Heaven, He gonna rule the world.But we American people say, He will be shot down, Just like a squirrel."

Η θεματολογία του Lead Belly ήταν πολυσυλλεκτική: ανάμεσα στα γκόσπελ, τα μπλουζ για τις γυναίκες, το ποτό και τη σκληρή δουλειά έγραψε επίσης τραγούδια για τους cowboys, τη φυλακή, τους ναύτες, τον χορό αλλά και για πρόσωπα και γεγονότα της επικαιρότητας, όπως πχ για τη βασίλισσα Ελισάβετ, τη Jean Harlow, τον Τιτανικό κ.α.

Ο Bob Dylan αναφέρθηκε στον Lead Belly (με αφορμή το άλμπουμ του Lead Belly sings for children) ως "one of the few ex-cons to ever record a successful children's album".

Το 1939 ήταν η τελευταία φορά που ο οξύθυμος μουσικός φυλακίστηκε, πάλι για επίθεση με μαχαίρι πάνω σε καβγά, στο Μανχάταν αυτή τη φορά. Αποφυλακίστηκε δυο χρόνια μετά με τη βοήθεια του Alex Lomax. Έκτοτε έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της φολκ μουσικής σκηνής της Νέας Υόρκης όπου συνεργάστηκε μεταξύ άλλων με τον Woodie Guthrie, τον Sonny Terry και τον νεαρό τότε Pete Seeger, ενώ συχνά εμφανιζόταν στη ραδιοφωνική εκπομπή των A. Loax και του σκηνοθέτη Nicolas Ray στο CBS με τίτλο Back Where I Come From. Tο 1949 είχε πια τη δική του ραδιοφωνική εκπομπή Folk Songs of America. Το ίδιο έτος ξεκίνησε την πρώτη του ευρωπαϊκή περιοδεία, την οποία όμως δεν ολοκλήρωσε καθότι εμφάνισε συμπτώματα της νόσου Lou Gehrig από την οποία και πέθανε αργότερα μέσα στον χρόνο.

Η βαριά, δυνατή και σχεδόν απόκοσμη φωνή του, η επιδεξιότητά του στη δωδεκάχορδη κιθάρα και η στιχουργία του έχουν κατατάξει τον Lead Belly στο πάνθεον των φολκ/μπλουζ μουσικών. Λέγεται ότι ο George Harrison κάποτε είπε "No Leadbelly, no Beatles". Κάτι θα ήξερε.